Walki pod Osinowem i uroczystości ku pamięci bohaterskich wydarzeń [FOTO]

Walki o Przyczółek Osinowski, które miały miejsce od końca lutego do końca marca 1945 roku, wpisują się w szeroko zakrojoną operację militarną mającą na celu przełamanie niemieckiej obrony i otwarcie drogi na Berlin. Te dramatyczne starcia, w których kluczową rolę odegrały siły sowieckie wspierane przez polskie jednostki, zakończyły się zwycięstwem i zlikwidowaniem niemieckiego przyczółku mostowego.

Przyczółek Osinowski

Początek walk sięga końca stycznia 1945 roku, kiedy to wojska sowieckie dotarły do Odry w rejonie dawnego powiatu chojeńskiego w wyniku ofensywy wiślańsko-odrzańskiej. Niemcy zareagowali na to zaskoczeniem i początkowo chaotycznymi działaniami. Obronę przyczółku, początkowo oparto głównie na słabo wyszkolonych oddziałach Volkssturmu i oddziałach policyjnych. Z czasem niemiecka obrona zaczęła się organizować, tworząc niemiecki przyczółek mostowy, który rozciągał się od okolic Osinowa na wschód, przez Karpaty Cedyńskie, aż po Starą Rudnicę na południu. W obronie przyczółku brały udział różne oddziały, m.in. Volkssturm, węgierski batalion policyjny oraz pododdziały Kriegsmarine.

Ważnym momentem była próba zdobycia mostu w Osinowie przez sowietów 25 lutego, która zakończyła się niepowodzeniem z powodu skutecznego ostrzału artyleryjskiego. Kolejne uderzenie, 6 marca, przyniosło zajęcie części wsi Stara Rudnica, jednak już dwa dni później Sowieci zostali stamtąd wyparci. 

Do walk wchodzi polska I Samodzielna Brygada Moździerzy

Wcześniejsze wydarzenia były jedynie preludium do decydującej fazy walk, kiedy to od 25 marca 1945 roku w działania zaangażowano polską I Samodzielną Brygadę Moździerzy. Licząca około 2600 żołnierzy, wyposażona w 144 moździerze kalibru 120 mm, stanowiła kluczowe wsparcie artyleryjskie dla sił sowieckich. Potężne wystrzeliwane pociski, ważące nawet 15,6 kg, miały niszczący wpływ na niemieckie pozycje i umocnienia.

Dzięki skutecznemu ogniowi brygady, Sowietom udało się przełamać niemiecką obronę na zachodnim brzegu Odry, co ostatecznie doprowadziło do wycofania niemieckich wojsk z przyczółku w nocy z 27 na 28 marca. Zlikwidowanie niemieckiego przyczółku mostowego pod Osinowem było kluczowym etapem w końcowej fazie walk nad Odrą i umożliwiło rozpoczęcie przygotowań do kolejnej operacji na kierunku berlińskim.

Uroczystości rocznicowe

W miejscu walk, w Osinowie Dolnym, znajduje się pomnik poświęcony 1. Samodzielnej Brygadzie Moździerzy i zwycięstwu w likwidacji niemieckiego przyczółku. To symbol pamięci i wdzięczności dla bohaterów tamtych dni. Co roku w marcu odbywają się tu uroczystości upamiętniające te dramatyczne wydarzenia.

Uroczystości rocznicowe w 2026 roku, które odbędą się 26 marca o godzinie 12:00 przy Pomniku Matek Polek w Osinowie Dolnym, są ważnym momentem refleksji i pamięci o tych wydarzeniach. W ich ramach przewidziane są odśpiewanie hymnu państwowego, przemówienia okolicznościowe, złożenie wiązanek kwiatów i zniczy pod pomnikiem. Uczestnicy będą mogli także wysłuchać występów Zespołu Czciborzanie oraz Flauti Pazzi, a dodatkowo odbędą się lekcje żywej historii oraz piknik patriotyczny.

Te uroczystości mają na celu nie tylko oddanie hołdu poległym i wszystkim, którzy doświadczyli dramatów tamtych dni, lecz także budowanie pamięci historycznej i wspólnoty opartej na szacunku dla przeszłości. To okazja do refleksji nad heroizmem i poświęceniem, które przyczyniły się do zwycięstwa oraz do przekazywania tych wartości kolejnym pokoleniom.

Serdecznie zapraszamy mieszkańców, historyków i wszystkich zainteresowanych do wspólnego uczczenia tej ważnej rocznicy, by pamięć o walkach pod Osinowem trwała i inspirowała przyszłe pokolenia.

Poniżej fotografie z obchodu po miejscach pozycji obronnych przyczółku osinowskiego w okolicach Góry Czcibora. Obchód miał miejsce 30 marca 2025 roku podczas konferencji „Niedziela z historią”